Nederlands doceren is ook de literatuurlijst weer lezen. Eerder las ik met vwo-4 Oeroeg, over de vriendschap tussen een Hollandse en inlandse jongen in Nederlands-Indië. En dan beland je zo maar in Revolusi van de Belg David van Reybrouck.
In Revolusi tekent Van Reybrouck de geschiedenis op van 350 jaar Nederlandse dominantie in de Indonesische archipel. Hoe de handel in specerijen floreerde toen Jan Pieterszoon Coen vierhonderd jaar gelden de Britten in het haventje Jayakarta verjoeg en het tot Batavia omdoopte. Genocide op de bevolking in Banda en houtkap van tienduizenden bomen volgde om de monopoliepositie te behouden.
Toen specerijen in 1700 uit de mode raakte, opende de VOC de jacht op Indonesisch land voor de productie van koffie, cacao, suiker, thee en tabak. Britten komen, Fransen volgen en Japanners sluiten Nederlanders en halfbloeden (Indiërs) op in strafkampen. Daarmee was de koloniale geest uit de fles en werd Indonesië het eerste land dat het koloniale juk van zich afschudt.
Nieuw voor mij was de enorme invloed van de Banda-conferentie die Soekarno in zijn jonge land organiseerde. Deelnemers aan dit congres waren landen onder koloniaal bewind in Azië en Afrika, zoals Ghana, Marokko en India. Geen westerse mogendheid ontving een uitnodiging, wat zelfs het vandaag de dag zo westenkritische NRC Handelsblad de uitspraak ontlokte dat “kolonialisme het enige thema is waarover de conferentiegangers kunnen spreken” en dat er voor het overige op het congres “een ideologisch slagveld” dreigt.
Het oordeel van de krant ten spijt liet Bandung wel de nodige sporen achter: het beïnvloedde volgens Van Reybrouck de eenwording van Europa, de emancipatie van Afro-Amerikanen en de installatie van militaire regimes in voormalig kolonies.
Mooi hoe een klassieker als Oeroeg uit zo’n verplichte literatuurlijst de deur opent naar oude en nieuwe verhalen. Het was me een kluif, maar het was elke bladzijde waard. Over Indië en Indonesië weten we in Nederland nog veel te weinig. Revolsi geeft docenten en daarmee leerlingen meer bagage.
Lekker lang lezen 